از خطبه های شگفت حضرت علی (ع) است در مورد توحید... البته ترجمه اش به زیبایی و شیوایی اصل عربی آن نیست... نمی دانم آیا تا به حال کسی مثل او خدایش را شناخته است... سیزده چهاره ساله که بودم چندین بار از خودم پرسیده بودم: خدا کجاست؟ تو قلبمون؟ تو آسمون؟ رو زمین؟ همه جا؟ .... خدا چرا ما رو آفرید؟ خدا از کجا آینده رو میدونه و ..... بعدها که این خطبه رو خوندم جواب خیلی از سوالاتم رو گرفتم... مگر می توان برای خدایی که جا و مکان رو آفرید، جا و مکانی متصور شد.... ؟

ستایش خدای را که یکتا و یگانه و بی نیاز و تنهاست که بودنش از چیزی نیست و آفرینشش از چیزی نبوده است. فقط با نیرویی آفریده که به سبب آن از همه چیز جدا گشته است. نه برای او صفتی باشد که بدان بتوان رسید، و نه حدی که برای آن مثال بتوان آورد.

آرایش واژگان از توصیف او درمانده و ستایش های گوناگون در ستودنش سرگردانند. راه های ژرف اندیشه نسبت به ملکوت او حیران است و تفسیرها از نفوذ در دانشش ناتوان است. پرده های ناپیدا در حقیقت پنهانش حایل شده و خردهای تندرو در پایین ترین مراتب ملکوتش گم گشته اند.

فرخنده و برتر است خدایی که اندیشه های ژرف نگر به کُنهِ شناخت او نرسد و حدسِ زیرکی ها حقیقت او را در نیابد. فرازمند است آن که در زمان نگنجد و مدت نپذیرد و صفاتش حدپذیر نباشد. منزه است آنکه آغازی ندارد که از آن شروع شود و انجامی ندارد که به آن پایان یابد و آخری برای او نیست که به نیستی گراید.

او منزه است آنگونه که خود را وصف کرده است و وصف کنندگان به ستایش او نرسند و خدایی که همه چیز را هنگام آفرینش محدود ساخت تا از همانندی خودش جدا باشند و او از همانندی آنها جدا باشد. در چیزها وارد نشده است تا بتوان گفت در آنها جا دارد و از آنها دور نگشته تا بتوان گفت از آنها جداست و از آنها تهی نگشته تا توان گفت در کجاست؛ ولی خدای پاک و منزه علمش همه چیز را فراگرفته و صُنعش آنها را تحکم بخشیده و یادش آنها را شمرده است.

پنهانی های هوای ناپیدا و پوشیدنی های نهان تاریکی شب و آنچه در آسمان های بالا تا زمین های پایین است از او نهان نیست. برای هر چیز در آنها از سوی او نگهبان و گماشته ای است و هر چیزی از آنها به چیز دیگری احاطه دارد و آن که به همه احاطه کنندگان احاطه دارد، خدای یکتای یگانه ی بی نیاز است که گردگش روزگار، دگرگونش نسازد و آفرینش هیچ چیز او را خسته نکند، تنها به آنچه خواهد گوید: باش پس باشد.

آنچه را آفریده، بدون نمونه پیشین و بدون رنج و تلاش پدید آورده است. هر که چیزی سازد از ماده ای سازد و خداوند آنچه پدید آورد بی ماده ساخته است. هر دانایی پس از نادانی، دانا گشته و خداوند نه نادان بوده و نه دانش آموخته است.

دانشش بر همه چیز پیش از آفرینش آنها احاطه داشته و با پیدایش آنها، علمش افزایش نیافته است. علمش به آنها پیش از پدید آمدنشان، همانند علمش به آنها پس از پدید آوردنشان است. چیزها را آفرید نه برای افزودن قدرت و سلطه خود و نه به خاطر بیم از نابودی و نه برای یاری جستن در دفع مخالفی ستیزه گر و نه همتایی افزون خواه، بلکه همه این آفریدگان، پروردگان او هستند و بندگانی خرد و ناچیز.

منزه است آن که نه آفرینش آنچه آفرید برایش دشوار بوده و نه تدبیر کار آفریدگان او را خسته نموده. از ناتوانی و سستی نیست که به همین اندازه که آفریده، بسنده کرده است. آنچه را آفریده، دانسته و آنچه را به صلاح دانسته، آفریده است. نه بر اثر اندیشه و علم تازه بوده است و نه در آفرینش خطا کرده و آنچه را نیافریده به سبب تردیدش نبوده است، بلکه آفرینش او قضایی استوار و دانشی محکم و فرمانی ثابت است.

او به پروردگار بودن یگانه گشت و خود را به یگانگی ویژه گردانید و بزرگواری و ستایش را از آنِ خود کرد. به توحید و بزرگی و نوربخشی، یگانه؛ و به ستایش، یکتا؛ و به بزرگواری مخصوص است. فراتر از آن است که او را فرزندی باشد و منزه از آن است که با زنان آمیزش کند! و عزتمند و برتر از آن است که مجاورت انبازان را بپذیرد.

در آنچه آفریده ضدّی، و در آنچه مالک شده، همانندی ندارد و هیچ کس در ملک وی شریک نباشد. یکتا، یگانه، بی نیاز، روزگاربرانداز همیشگی و جای گزین پایان است. آنکه همیشه بوده و همیشه باشد. یگانه و همیشگی است. پیش از آغاز روزگار و پس از گردش امور باشد؛ آنکه نه برافتد و نه پایان پذیرد. بدین گونه پروردگارم را می ستایم، پس شایسته پرستشی جز خدا نیست. [اصول الکافی، کتاب التوحید، باب جوامع التوحید، حدیث: 334]

شهادت امام حسن عکسری (ع) را بر همگان تسلیت عرض میکنم